Bài 21, Việt Nam trong những năm 1939 - 1945

Ngaøy soaïn:                                                                                                                       Tuaàn:
Ngaøy daïy:                                                                                                                       Tiết: 25

CHÖÔNG III :  CUOÄC VAÄN ÑOÄNG TIEÁN TÔÙI CAÙCH MAÏNG
THAÙNG 8 -1945
BAØI 21 : VIEÄT NAM TRONG NHÖÕNG NAÊM 1939 -1945

I/ MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC
1.Kieán Thöùc: giuùp hs naém ñöôïc
- Söï caâu keát phaùp nhaät aùp böùc boùc loät daân ta, laøm cho ñôøi soáng cuûa caùc taàng lôùp, giai caáp voâ cuøng cöïc khoå!
- Nhöõng neùt chính veà 3 cuoäc noåi daäy. Khôûi nghóa baéc sôn, khôûi nghóa nam kyø vaø binh bieán ñoâ löông vaø yù nghóa cuûa noù.
2.Tö Töôûng, tình caûm, thaùi ñoä
   - Giaùo duïc cho hs loøng caêm thuø ñeá quoác phaùt xít nhaät vaø loøng kính yeâu khaâm phuïc tinh thaàn duõng caûm cuûa nhaân daân ta.
3.Kyõ Naêng.
   - Taäp döôïc cho hs bieán phaân tích caùc thuû ñoaïn thaâm ñoäc cuûa phaùp, bieát ñaùnh giaù yù nghóa cuûa 3 cuoäc noåi daäy, bieát söû duïng baûn ñoà.
II/ THIEÁT BÒ – ÑOÀ DUØNG DAÏY HOÏC
- Taøi lieäu veà aùch aùp böùc phaùp nhaät  ñoái vôùi nhaân daân ta vaø 3 cuoäc noåi daäy.
- Löôïc ñoà 3 cuoäc noåi daäy, chaân dung moät soá nhaân vaät lòch söû.
III/ PHÖÔNG PHAÙP:
Tröïc quan , phaân tích döõ lieäu, ñaøm thoaïi, keå chuyeän lòch söû, so sánh nhận định.
IV/ TIEÁN HAØNH TOÅ CHÖÙC DAÏY VAØ HOÏC
1/ OÅn ñònh vaø toå chöùc
2/ Kieåm tra baøi cuõ:
Câu hỏi: Ýù nghóa phong trào 1936 -1939?

• Laø cao traøo daân toäc daân chuû roäng lôùn, ñöôøng loái chính saùch cuûa ñaûng ñöôïc phoå bieán . coâng taùc caùn boä ñaûng vieân naâng cao.
• Uy tín cuûa ñaûng ngaøy caøng naâng leân, toå chöùc ñaûng ñöôïc cuûng coá vaø phaùt trieån. Ñaây laø cuoäc toång dieãn taäp laàn thöù 2 chuaån bò cho CM thaùng 8.

3/ Baøi môùi
* Giôùi Thieäu Baøi Môùi: Tình hình theá giôùi vaø trong nöôùc sau 1939 theá naøo? Ba cuoäc noåi daäy ñaàu tieân ra sao? Nguyeân nhaân thaát  baïi vaø yù nghóa cuoäc noåi daäy laø noäi dung baøi hoïc .
* Daïy vaø hoïc baøi môùi

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ

NỘI DUNG BÀI HỌC

* Hoạt động 1: Cá nhân GV: Tình hình thế giới lúc bấy giờ? Và ở Đông Dương HS: Dựa vào sgk trả lời GV: Kết luận " ghi bảng GV: Phân tích thêm GV: Tại sao Pháp và Nhật thoả hiệp với nhau để cùng thống trị Đông Dương? HS: Suy nghĩ trả lời GV: Chúng đã thống trị và bóc lột ntn? HS: Dựa vào sgk trả lời GV: Phân tích thủ đoạn thống trị của Pháp và Nhật GV: Chốt ý " Củng cố ý * Hoạt động 2: Nhóm GV: Chia lớp làm 4 nhóm theo 4 tổ N1: Nguyên nhân, ý nghĩa của khởi nghĩa Bắc Sơn 27-9-1940? N2: Nguyên nhân, ý nghĩa của khởi nghĩa Nam Kỳ 23-1-1940? N3: Nguyên nhân, ý nghĩa của khởi nghĩa Binh biến Đô Lương? N4: Nhận xét " Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm từ hai cuộc khởi nghĩa và binh biến GV gọi từng đại diện nhóm trình bày trên lược đồ Gọi nhóm khác nhận xét bổ sung GV: Kết luận ghi bảng GV: Giới thiệu cho HS một vài chân dung của những nhân vật lịch sử trong giai đoạn này VD: Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai ð Giới thiệu một vài nét về tiểu sử của những người này * Củng cố: Ý nghĩa của 2 cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ và binh biến Đô Lương đối với cách mạng tháng Tám?

I/ Tình hình thế giới và Đông Dương: - Chiến tranh thế giới hai bùng nổ, Nhật xâm lược Trung Quốc " tiến sát biên giới Việt - Trung - Pháp ở Đông Dương đang đứng trước 2 nguy cơ: Cách mạng Đông Dương và Phát xít Nhật - Tháng 9-1940 Nhật nhảy vào Đông Dương, Pháp đầu hàng Nhật và cấu kết cùng áp bức, bóc lột nhân dân Đông Dương => Chính sách áp bức, bóc lột dã man của Pháp-Nhật càng làm cho nhân dân bùng lên đấu tranh II/ Những cuộc nổi dậy đầu tiên:  * Khởi nghĩa Bắc Sơn:    - Ngày 27-9-1940 Đảng bộ Bắc Sơn lãnh đạo nhân dân, nổi dây tước khí giới của Pháp thành lập chính quyền cách mạng   - Nguyên nhân: thời chưa đều cả nước, địch mạnh   - Ý nghĩa: thành lập đội du kích Bắc Sơn * Khởi nghĩa Nam Kỳ:   - Nguyên nhân: bắt lính người Việt   - Đêm 22 ngày 23-11-1940 khởi nghĩa nổ ra hầu hết các tỉnh Nam Kỳ " Lá cờ đỏ sao vàng xuất hiện   - Nguyên nhân thất bại: thời cơ chưa đến, kế hoạch lộ * Binh biến Đô Lương:  - Nguyên nhân:lính người Việt bất bình  - Diễn biến: (SGK) * Ý nghĩa: các cuộc khởi nghĩa đã để  lại nhiều bài học về khởi nghĩa vũ trang cho Đảng ta

  4/ Củng cố: Nguyên nhân và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì và binh biến Đô Lương.
5/ Hướng dẫn tự học:
   a/ Bài vừa học: Như đã củng cố
   b/ Bài sắp học:
Dặn dò HS đọc trước và soạn bài 22






- Tình hình thế giớicó ảnh hưởng tích cực đến phong trào cách mạng ở Việt Nam.
- Những nét chính trong phong trào dân tộc,dân chủ công khai (cuộc đấu tranh của giai cấp: tư sản dân tộc, tiểu tư sản) từ 1919 đến 1925
     - phong trào công nhân Việt Nam từ 1919 đến 1925. Qua đó, Học sinh thấy được sự  phát triển của phong trào.
2. Kĩ năng:
       - Rèn luyện cho HS kỹ năng trình bày các sự kiện lịch sử
       - Rèn luyện cho HS kỹ năng đánh giá về các sự kiện.
       - Rèn luện kỹ năng làm việc độc lập và thảo luận nhóm
       - Vận dụng  kiến thức đã học, giải quyết bài tập trong sách giáo khoa và bài tập liên quan
3. Thái độ:
     - Bồi dưỡng HS lòng yêu nước, kính trọng và khâm phục các bậc tiền bối cách mạng, luôn phấn đấu, hy sinh cho cách mạng (Phan Bội Châu, Phân Châu Trinh, Tôn Đức Thắng, Phạm Hồng Thái).
   -  Nghiêm túc và tập trung trong làm việc cá nhân
   - Tự tin trong việc trình bày ý kiến, xây dựng kiến thức mới
 - Tích cực hoạt động nhóm
  II/ CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

• Chuẩn bị của Thầy:

+ Giáo án
+ Bảng phụ trò chơi ô chữ
+ Một số tài liệu và chân dung các nhân vật lịch sử tiêu biểu: Phan Bội Châu, Phân Châu Trinh, Tôn Đức Thắng, Phạm Hồng Thái
            + Tài liệu về cuộc bãi công Ba Son

• Chuẩn bị của Trò:

            + Học bài cũ
+ Chuẩn bị bài mới: tìm hiểu vềPhan Bội Châu, Phân Châu Trinh, Tôn Đức Thắng, Phạm Hồng Thái.
II/ NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
  1/ Tổ chức lớp

• Ổn định lớp
• Kiểm tra sĩ số
• Kiểm tra bài cũ

Giáo Viên: Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất Xã hội Việt Nam phân hóa như thế nào?thái độ chính trị và khả năng cách mạng của từng giai cấp”?
Học sinh:<lên bảng trả lời mang theo vở ghi chép và sách bài tập>
- Giai cấp địa chủ phong kiến cấu kết chặt chẽ với Pháp,tuy nhiên một bộ phận vẫn có tinh thần yêu nước.
- Giai cấp tư sản: tư sản mại bản, có quyền gắn chặt với Pháp; tư sản dân tộc, thái độ chính trị cải lương.
- Giai cấp tiểu tư sản hăng hái cách mạng.
- Giai cấp nông dân bị bần cùng hoá không lối thoát
là lực lượng cách mạng hùng hậu.
- Giai cấp công nhân chịu 3 tầng áp bưc " Nhanh chóng nắm quyền lãnh đạo cách mạng.
  2/ Tiến trình tiết dạy
2.1Hoạt động Khởi động:
Giáo Viên giới thiệu bài mới: Trong luùc XHVN phaân hoùa saâu saéc do aûnh höôûng cuûa tình hình khai thaùc laàn thöù hai cuûa thöïc daân phaùp, thì tình hình theá giôùi sau CTTG coù nhöõng tac dộng nhö theá naøo ñeán caùch maïng vieät nam? Nó đã thúc đẩy phong traøo VN phaùt trieån ra sao?Để trả lời cho những câu hỏi đó, Chúng ta đi vào bài hôm nay. Bài 15: PHONG TRÀO CÁCH MẠNG VIỆT NAMSAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI
Học sinh:<lắng nghe, tiếp thu vấn đề vào bài>

2.2. Hoạt động Hình thành kiến thức

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ

NỘI DUNG

Hoạt động 1: Tìm hiểu về ảnh hưởng của cách mạng tháng mười Nga và phong trào cách mạng thế giới GV: Hãy nêu những nhân tố mới trong PTCM thế giới? HS: - Thắng lợi của CM tháng Mười Nga. - 3/1919 Quốc tế Cộng sản thành lập. - Nhiều ĐCS thành lập: ĐCS Pháp, ĐCS TQ... GV: Những nhân tố đó tác động như thế nào đến CM Việt Nam? HS: (trả lời) GV: Nhận xét và nhấn mạnh ý nghĩa của cách mạng tháng 10 Nga dẫn đến sự ra đời của nhà nước XHCN đầu tiên trên thế giới nên thúc đẩy Phong trào giải phóng dân tộc phương Đông và phong trào công nhân phương Tây gắn bó mật thiết với nhau, các sự kiện còn lại tạo điều kiện thuận lợi cho CN Mac – Lê nin được trền bá vào nước ta, Phong trào chống chiến tranh tại Việt Nam ở Pháp phát triển. * Hoạt động 2: Tìm hiểu về Phong trào dân tộc, dân chủ công khai (1919- 1925) GV giảng: Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào dân tộc dân chủ ở nước ta phát triển mạnh với những hình thức phong phú. GV: trong phiếu học tập sau:                                                 Phiếu học tập Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam: *Giai cấp tư sản: -các phong trào đấu tranh: .................................................................................................................................................... -Thành lập tổ chức:............................. -Mục tiêu:................. -Tính chất:................. *Giai cấp tiểu tư sản: -các phong trào đấu tranh: ............................... .......................................................................... -Thành lập tổ chức:.................................. -Mục tiêu:................................................ -Tính chất:............................................... HS: (hoàn thiện phiếu học tập) GV: Bao quát lớp, kiểm tra quá trình làm của học sinh. Mời 2 học sinh trả lời câu hỏi trong phiếu học tập và Sơ kết ý trên bảng. Nhấn mạnh tính chất cải lương, thỏa hiệp của giai cấp tư sản và mở rộng giảng thêm và giới thiệu hình ảnh về sự  kiện tiếng bom Phạm Hồng Thái (1924), 2 nhà yêu nước PBC và PCT Phạm Hồng Thái là cựu học sinh trong phong trào Đông Du của PBC. Khi Nhật – Pháp bắt tay với nhau, phong trào Đông Du tan rã, Phạm Hồng Thái bị trục xuất khỏi nước Nhật, thàng 6,  năm 1924, Phạm Hồng Thái  đã sang TQ, tiến hành vụ mưu sát Toàn quyền Đông Dương Mec – Lanh. Tiếng bom của Phạm Hồng Thái  tại Sa Diện – Quảng Châu đãthúc đẩy và cổ vũ phong trào tiến lên, mở màn cho cuộc đấu tranh mới của dân tộc. Phan Bội Châu là nhà yêu nước thế kỷ XIX đi theo khuynh hướng DCTS, Ông thành lập Hội Duy Tân và tổ chức phong trào Đông Du, đưa hs sang NB học. Khi Nhật – Pháp bắt tay với nhau, Ông bị trục xuất khỏi nước Nhật và bị bắt. Phan Châu Trinh  là nhà yêu nước thế kỷ XIX đi theo khuynh hướng DCTS, Ông là người khởi xướng cuộc vận động Duy Tân và có ảnh hưởngsâu rộng đến XH VN thời bấy giờ. -GV: Em hãy đánh giá những điểm tích cực và hạn chế của phong trào? (GV gợi ý: Các phong trào có những ưu điểm và hạn chế gì? Mục tiêu đấu tranh của TS, TTS là đấu tranh vì lợi ích giai cấp hay dân tộc?) - HS: (trả lời) - GV: Tổng kết, nhấn mạnh mục tiêu đấu tranh của các phong trào và ghi chép trên bảng * Hoạt động 3:Tìm hiểu về Phong trào công nhân (1919- 1925) GV: Bối cảnh lịch sử của phong trào công nhân Việt Nam trong mấy năm đầu chiến tranh thế giới thứ nhất? HS: (trả lời) GV: Nhận xét và Giảng mở rộng: Trong nước đã thành lập: Công hội bí mật do Tôn Đức Thắng lãnh đạo. Giới thiệu tranh và giảng về Tôn Đức Thắng.      Tôn Đức Thắng sinh năm 1888, quê ở An Giang. Từ nhỏ đã được lên Sài Gòn học và sớm tham gia vào các phong trào đấu tranh của công nhân. 1912,ông tổ chức phong trào bãi khóa của học sinh trường cơ khí Á Châu ,phong trào được công nhân Ba Son hưởng ứng. Năm 1920, Công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn đã thành lập công hội do Tôn Đức Thắng đứng đầu. Sau nàu ông còn tham gia tích cực vào cuộc kháng chiến chống Phá và chống Mỹ của Việt Nam. 1969, ông được bầu làm chủ tịch nước VNDCCH. GV: Em hãy trình bày những phong trào đấu tranh điển hình của công nhân Việt Nam (1919-1925)? HS: (trả lời) GV: Theo em phong trào đấu tranh của công nhân Ba Son (8-1925) có điểm gì mới so với với phong trào công nhân trước đó? (GV gợi ý: dựa vào mục tiêu đấu tranh để nhận xét?) HS: trả lời. GV: Kết luận.

I/ Ảnh hưởng của cách mạng tháng mười Nga và phong trào cách mạng thế giới - Thắng lợi của CM tháng Mười Nga (1917), thúc đẩy Phong trào giải phóng dân tộc phương Đông và phong trào công nhân phương Tây gắn bó mật thiết với nhau - 3/1919 Quốc tế Cộng sản thành lập. Đánh dấu sự phát triển trong cách mạng thế giới - Nhiều ĐCS thành lập:ĐCS Pháp, ĐCS TQ...tạo điều kiện thuận lợi cho CN Mac – Lê nin được trền bá vào Việt Nam. II/ Phong trào dân tộc, dân chủ công khai (1919- 1925): -Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào dân tộc dân chủ ở nước ta phát triển mạnh với những hình thức phong phú. - Phong trào dân tộc, dân chủ ở Việt Nam: *Giai cấp tư sản: - Các phong trào đấu tranh: chấn hưng nội hóa, bài trừ ngoại hóa (1919), chống độc quyền cảng ở Nam Kỳ và độc quyền xuất cảng lúa gạo Nam Kỳ của tư bản Pháp(1923), đấu tranh bằng báo chí..... - Thành lập tổ chức: Đảng Lập Hiến - Mục tiêu đấu tranh: đòi tự do, dân chủ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh -Tính chất: là phong trào yêu nước,dân chủ mang tính Cải lương, thỏa hiệp *Giai cấp tiểu tư sản: -Các phong trào đấu tranh: xuất bản tờ báo tiến bộ (Tiếng Chuông Rè, An Nam trẻ, Người Nhà Quê...), thành lập nhà xuất bản(Cường Học thư xã,Nam Đồng thư xã...), tiếng bom Phạm Hồng Thái, Cuộc đấu tranh đòi thả PBC, đám tang PCT... -Thành lập tổ chức:Việt Nam nghĩa đoàn, Hội Phục Việt, Đảng Thanh Niên....... -Mục tiêu: Chống cường quyền, áp bức, đòi các quyền tự do, dân chủ. -Tính chất: : là phong trào yêu nước,dân chủ mang tính xốc nổi, ấu trĩ -Ưu điểm: Thức tỉnh lòng yêu nước, truyền bá tư tưởng dân tộc, dân chủ, tư tưởng cách mạng mới trong nhân dân. -Hạn chế:    + Phong trào tư sản còn mạng theo tính chất cải lương.    + Phong trào của tiểu tư sản:  ấu trĩ    + Mục tiêu đấu tranh chỉ dừng lại ở quyền lợi giai cấp. III/ Phong trào công nhân (1919- 1925) *  Bối cảnh: - Thế giới: ảnh hưởng của phong trào thuỷ thủ Pháp và Trung Quốc. - Trong nước: Phong trào đấutranh diễn ra sôi nổi. Tuy còn tự phát, lẻ tẻ nhưng ý thức cao hơn. Thành lập: Công hội bí mật do Tôn Đức Thắng lãnh đạo. *  Các phong trào điển hình: - 1922, công nhân Bắc Kỳ đấu tranh đòi nghỉ ngày chủ nhật thắng lợi. - 1924, nhiều cuộc bãi công nổ ra ở Hà Nội, Nam Định, Hải Dương… - Tháng 8/1925, phong trào của công nhân Ba Son (Sài Gòn) bãi công ngăn cản tàu chiến của Pháp chở lính sang đàn áp cách mạng Trung Quốc * Ý nghĩa: Phong trào của công nhân Ba Son đấu tranh không chỉ dừng lại ở mục tiêu kinh tế, quyền lợi giai cấp mà còn đấu tranh vì mục tiêu chính trị (ngăn cản tàu chiến của Pháp chở lính sang đàn áp cách mạng Trung Quốc) Điều này chứng tỏ tinh thần quốc tế, giai cấp công nhân đã đi vào đấu tranh có tổ chức, có mục đích chính trị rõ ràng.  Phong trào công nhân đã chuyển từ tự phát sang tự giác.

2.3. Hoạt động luyện tập
Câu 1. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, những sự kiện nào trên thế giới ảnh hưởng đến cách mạng Việt Nam?
a. Thành công của cách mạng Trung Quốc
b. Phong trào giải phóng dân tộc ở các nước Á, Phi, Mĩ La-tinh.
c. Hội nghị Véc- xai.
d. Thành công của cách mạng tháng Mười Nga (1917), sự thành lập Quốc tế cộng sản (2/1919)..
Câu 2. Trần Dân Tiên ví “Như chim én nhỏ báo hiệu mùa xuân” cho sự kiện nào?
a. Tiếng bom của Phạm Hồng Thái tại Sa Diện - Quảng Châu - Trung Quốc (6/1924).
b. Cuộc đầu tranh đòi thả tự do cho cụ Phan Bội Châu (1925).
c. Phong trào đấu tranh đòi để tang cụ Phan Chu Trinh (1926).
d. Khởi nghĩa Yên Bái (2/1930).
Câu 3. Đảng Lập Hiến là tổ chức của giai cấp nào?
a. Giai cấp công nhân.
b. Giai cấp tiểu tư sản.
c. Giai cấp tư san dân tộc.
d. Giai cấp phong kiến.
Câu 4. Những năm 1919-1926, giai cấp tư sản dân tộc có những hoạt động gì?
a. “Chấn hưng nội hóa”, “Bài trừ ngoại hóa’’, Chống độc quyền cảng Sài Gòn và độc quyền xuất cảng lúa gạo Nam Kì.
b. Lập nhiều NXB tiến bộ
c. Lập Đảng Thanh niên, dùng báo chí bênh vực quyền tự do cho mình.
d. Không thỏa hiệp với thực dân Pháp.
Câu 5. Nguyên nhân nào là nguyên nhân chủ quan làm cho phong trào yêu nước dân chủ công khai (1919-1926) cuối cùng thất bại?
a. Hệ tư tưởng dân chủ tư sản trờ nên lỗi thời, lạc hậu.
b. Thực dân Pháp còn mạnh đủ khả năng đàn áp phong trào.
c. Giai cấp tư sản dân tộc do yếu kém về kinh tế nên ươn hèn về chính trị, tầng lớp tư sản do điều kiện kinh tế bấp bênh không thể lãnh đạo phong trào cách mạng.
d. Do chủ nghĩa Mác-Lê nin chưa được truyền bá sâu rộng ở Việt Nam.
Câu 6. Mục tiêu đấu tranh của phong trào công nhân trong những năm 1919-1924 chủ yếu là gì?
a. Đòi quyền lợi về kinh tế.
b. Đòi quyền lợi về chính trị.
c. Đòi quyền lợi về kinh tế và chính trị.
d. Để giải phóng dân tộc.
Câu 7. Sự kiện nào đánh dấu giai cấp công nhân Việt Nam đi vào đấu tranh tự giác?
a. Cuộc bãi công của công nhân thợ nhuộm ở Chợ Lớn (1922).
b. Tổng bãi công của công nhân Bắc Kì (1922).
c. Bãi công của thợ máy xưởng Ba Son - Sài Gòn (8/1925).
d. Cuộc bãi công của 1000 công nhân nhà máy sợi Nam Định (1926).
2.4. Hoạt động vận dụng
          - Vẽ sơ đồ tư duy khai quát nội dung toàn bài.
2.5. Hoạt động tìm tòi, mở rộng
          - Đọc thêm tư liệu về phong trào công nhân Ba Son
           - Dự đoán về vai trò của giai cấp công nhân trong CMVN
          - Học kĩ nội dung bài học       
3/ Hướng dẫn về nhà:
+ Trả lời các câu hỏi cuối các mục ở SGK
+ Đọc và trả lời các câu hỏi ở bài
+Chuẩn bị bài:Dặn dò HS đọc trước và soạn bài 16

                              ==================================